Poród domowy - zaproszenie do...?

Lata siedemdziesiąte i następne zaowocowały w naszym kraju wyeliminowaniem porodu domowego jako bezpiecznego miejsca urodzenia dziecka, a także jako sposobu wykonywania zawodu położnej. Do roku 1996 położne nie posiadały własnej ustawy zawodowej, określającej zakres ich kompetencji. Nieliczne położne, które praktykowały w owym czasie samodzielnie, robiły to w oparciu o przedwojenną Ustawę z 16.03.1928 roku.

Okres zmian politycznych w naszym kraju, stał się czasem zmian dla różnych grup zawodowych, w tym dla grupy zawodowej położnych. Uchwalono w 1996 roku ustawę zawodową dla pielęgniarek i położnych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602). Był to początek zmian dla środowisk medycznych, dla zawodu położnej był to trudny początek powrotu do samodzielności.

W kontekście bliskiej nam historii zawodu położnej, poród domowy stał się wyzwaniem zawodowym i zaproszeniem do:

  • samodzielności i odpowiedzialności zawodowej położnych, która musi być osadzona w ramach prawodawstwa polskiego - Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej ( Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602) z późniejszymi zmianami, Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn. 02.09.1997r. w sprawie zakresu i rodzaju świadczeń udzielanych przez pielęgniarkę, położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego ( Dz. U. Nr 116, poz. 750 )
  • przestrzegania praw pacjenta, zawartych w Karcie Praw Pacjenta,
  • przestrzegania Kodeksu Etyki Zawodowej,
  • ustawicznego kształcenia się.

Podejmowanie samodzielności zawodowej przez położne, wyrażone min. w opiece nad kobietą rodzącą w domu, jej rodzącym się dzieckiem, a także rodziną, prowadzi do wzrostu siły i potencjału zawodowego, zaufania we własne umiejętności i wiedzę. Samodzielna opieka sprawowana przez położną wymusza ciągłe podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Prowadzi także do umiejętnego rozwiązywania problemów zawodowych, pokonywania przeciwności. Daje położnej również satysfakcję zawodową i komfort pracy tylko z jedną rodzącą. To przekłada się na możliwość bacznego, skupionego na jednostce prowadzenia porodu.

Poród domowy dla położnej jest również zaproszeniem do intymności rodziny. Rodzice rodzący swoje dzieci w domu, czują się swobodnie i bezpiecznie – są u siebie. W związku z tym w sposób dla nich właściwy i nieskrępowany, wyrażają swoje emocje związane z porodem. Położna uczestnicząca w akcie porodu domowego jest gościem, zaproszonym do intymnego przeżycia pary.

Dla kobiety decydującej się na poród domowy jest to zaproszenie do:

  • wzięcia odpowiedzialności za przebieg porodu, dobrostan rodzącego się dziecka,
  • przejęcia sterów, by być "Kapitanem” tego wielkiego wydarzenia,
  • odkrycia jej samodzielnych, fizjologicznych zdolności nie tylko do poczęcia dziecka, przejścia przez ciążę, ale i do porodu,
  • odkrycia potencjału jej kobiecego ciała.

Dla mężczyzny, ojca dziecka poród domowy jest zaproszeniem do:

  • odpowiedzialności za akt porodu,
  • podjęcia wspólnego wysiłku z rodzącą w celu bezpiecznego urodzenia dziecka,
  • bycia wsparciem dla kobiety i chwilami jedynym łącznikiem między nią, ą światem zewnętrznym,
  • bycia pomocnikiem dla położnej

By podnieść bezpieczeństwo porodów domowych należy przeprowadzać kwalifikację do nich. Z każdą kobietą zgłaszającą chęć urodzenia dziecka w domu położna powinna spotkać się kilka razy i nawiązać relacje oparte na wzajemnym zaufaniu. W czasie spotkań należy zebrać wywiad ogólny i położniczy. Ciężarna powinna być przez cały okres ciąży pod kontrolą lekarza i/lub położnej. Powinna także mieć wykonywane wszystkie badania kontrolne zalecane przez PTG. Dobrym, dodatkowym narzędziem do określenia ryzyka porodowego może być np. Test przedporodowy wg Sheili Kitzinger zawarty w książce jej autorstwa „Rodzić w domu”. Uzyskanie w tym teście czterech lub więcej punktów, dyskwalifikuje kobietę z możliwości rodzenia w domu. Rodzice chcący rodzić w domu winni być także do tego przygotowani poprzez uczestnictwo w zajęciach szkoły rodzenia.

Przeciwwskazania do odbycia porodu w domu:

  • obciążony wywiad położniczy (liczne poronienia, porody przedwczesne zakończone urodzeniem martwego dziecka, śmierć dziecka w okresie okołoporodowym, długoletnia niepłodność, operacje ginekologiczne),
  • w aktualnej ciąży: nadciśnienie indukowane ciążą, cukrzyca, położenie pośladkowe, poprzeczne dziecka, ciąża mnoga, dodatni odczyn Coombsa, łożysko przodujące, ciąża powstała w skutek długoletniego leczenia niepłodności,
  • choroby kardiologiczne,
  • choroby genetyczne,
  • inne choroby współistniejące.

Położna obejmująca opieką rodzącą w domu zobowiązana jest do posiadania standardowego wyposażenia torby położnej środowiskowo – rodzinnej. Poza standardowym wyposażeniem, w celu podniesienia komfortu rodzącej i bezpieczeństwa porodu domowego położna można doposażyć się np. w:

  • worki sako
  • piłkę
  • stołek porodowy
  • UDT
  • KTG ( telemetryczne)

Czego oczekują rodzice wobec położnej w czasie porodu domowego:

  • profesjonalnego, a jednocześnie dyskretnego nadzoru, prowadzenia i towarzyszenia,
  • szacunku dla fizjologii porodu, czyli respektowania okresów i faz porodu w odniesieniu do tej jednej, konkretnej rodzącej,
  • zezwolenia na przyjmowanie przez rodzącą dogodnych pozycji w każdym okresie porodu,
  • nie podejmowania zbędnych interwencji medycznych,
  • nie burzenia poczucia bezpieczeństwa,
  • konstruktywnego informowania w razie pojawienia się patologii i konieczności transferu do szpitala,
  • szacunku dla sposobu przeżywania aktu porodu,
  • szacunku dla narodowości, kultury, religii rodziców,
  • szacunku dla wierzeń rodziców związanych z rytuałami porodowymi ( o ile nie przyniosą negatywnych skutków zdrowotnych matce i dziecku ),
  • empatii wobec rodzącej,
  • wzmacniania rodzącej i jej partnera w trudnych chwilach porodu,
  • zapewnienie maksymalnie długiego kontaktu rodziców z dzieckiem po porodzie ( o ile są ku temu warunki położniczo – neonatologiczne),
  • wspólnego przeżywania radości narodzin.

Czym poród domowy NIE JEST:

  • nie jest tylko i wyłącznie zdarzeniem medycznym,
  • nie jest wydarzeniem publicznym,
  • nie jest porodem arbitralnie kontrolowanym,
  • nie odbiera tożsamości rodzącej i jej partnerowi,
  • nie odziera z szacunku rodzące się dziecko.

Ku czemu powinniśmy zmierzać:

  • ku zmianom systemowym pozwalającym na współpracę położnej domowej z jednym konkretnym szpitalem,
  • ku współpracy z lekarzem położnikiem, neonatologiem lub pediatrą,
  • ku bezproblemowemu dostępowi do leków, które obligatoryjnie położna powinna mieć w swoim wyposażeniu,
  • ku wypełnieniu ustawowych zapisów dotyczących kierowania do specjalistów, zlecenia przewozu transportowi medycznemu, zapewnienia szczepień BCG i WZW B, zapewnieniu podania immunoglobuliny anty Rh- D itd.

Poród domowy, fizjologiczny, w ściśle wyselekcjonowanych przypadkach jest bezpieczną alternatywą dla zmedykalizowanych porodów szpitalnych i prowadzi do zmniejszenia interwencji medycznych - Ole Olsen badacz z Wydziału Medycyny Społecznej Uniwersytetu w Kopenhadze (wniosek z badań nad bezpieczeństwem porodu domowego przeprowadzonych w1997).

Jest też odpowiedzią na wzrastające zapotrzebowanie społeczeństwa, na zindywidualizowaną, podmiotową opiekę położniczą. Opiekę, w której kobieta rodzącą, jej dziecko i partner są w centrum zainteresowania i nie pozostają w tak ważnym momencie ich życia niczyimi podopiecznymi. Drogowskazami do takiego stanu rzeczy niech będą słowa jednej z mam, rodzących w domu, Pani Agnieszki Bireckiej, które skierowała do środowiska położniczego:

„Czego oczekuję od Położnych: Wiary we własną profesję …”

mgr Dorota Fryc

położna

Najnowsze artykuły